Deze column is vanaf woensdag 10 juni in de Rijnpost te lezen.
De trein dendert door!
Het bijzondere aan politiek is dat alles formeel klopt, maar het voor inwoners steeds minder te volgen is. Besluiten zijn legitiem, processen zorgvuldig, maar de uitkomst voelt steeds vaker alsof die al vastlag voordat er iemand zijn stem had uitgebracht.
De trein rijdt. En als hij eenmaal rijdt, blijkt hij nauwelijks nog af te remmen, laat staan bij te sturen.
Dat zie je bij de energietransitie. Het stroomnet zit vol. Nieuwe aansluitingen zijn nauwelijks nog mogelijk. Ondernemers lopen vast. Projecten schuiven door. Inwoners wachten. Niemand had dit zo voor ogen, maar toch zitten we er middenin. Op papier klopte het maar in de praktijk blijkt de werkelijkheid anders.
Maar het gaat verder dan energie alleen.
Ook in de politiek zie je dat het proces soms belangrijker lijkt dan de uitkomst waarvoor het ooit bedoeld was. We stemmen eens in de vier jaar om richting te geven aan onze gemeente. Dat is het idee.
Toch laat de recente coalitievorming iets anders zien. Niet de verkiezingsuitslag blijkt doorslaggevend, maar de vraag welke partijen met elkaar willen samenwerken om uitvoering te geven aan het beleid wat al op de rails staat. Zo werkt ons stelsel, maar het schuurt wel.
Inwoners zien dat een partij die als tweede eindigt bij de verkiezingen buiten het bestuur is gevallen, terwijl partijen met minder zetels juist wél gaan meeregeren. Formeel klopt het. Democratisch ook. Maar logisch voelt het niet. Alsof de stem van deze inwoners van Rhenen, Elst en Achterberg minder zwaar telt dan de afspraken die partijen onderling maken. Terwijl juist die partijen plannen maken die direct invloed hebben op het dagelijks leven van inwoners.
En precies daar ontstaat de afstand.
Intussen daalt het vertrouwen in de overheid verder. Niet omdat mensen tegen verandering zijn, maar omdat ze het gevoel krijgen dat hun invloed ophoudt zodra de stemmen zijn geteld.
Natuurlijk is besturen meer dan verkiezingsuitslagen optellen. Coalities sluiten compromissen, dat hoort erbij. Maar als inwoners niet meer begrijpen hoe besluiten tot stand komen, groeit de afstand onvermijdelijk.
De vraag is dus niet of alles volgens de regels verloopt. De vraag is of we nog zien wat inwoners zien. Want een trein die alleen naar de rails kijkt, mist het landschap waar hij doorheen raast.
Arjan van Erven
De Lokale Volkspartij