Wie betaalt, bepaalt steeds minder.
Nederland wordt een bureaucratisch doolhof. Met een manager in Den Haag en de baas in Brussel. In Rhenen, Achterberg en Elst voelen we hetzelfde. Het coalitieakkoord belooft van alles, maar de regeldruk daalt niet. Dat doet denken aan iemand die op dieet gaat en eerst nog bitterballen bestelt.
Deze puzzel zien we al jaren. Er wordt van alles beloofd: minder overheid, meer vrijheid. Maar ondertussen wordt de overheid groter met meer bevoegdheden. Tijdens corona kreeg de overheid vergaande bevoegdheden, zogenaamd tijdelijk en noodzakelijk. Intussen bemoeit zij zich steeds vaker met ons dagelijks leven: hoe we wonen, eten, reizen, verwarmen, identificeren en welke keuzes wij nog zelf mogen maken. Boeren met stikstofregels. Ouders in de toeslagenaffaire. Ouderen die aan hun lot worden overgelaten. Jongeren zonder onderdak. Iedereen raakt verstrikt in de modellenwerkelijkheid van de overheid.
Ondertussen is de overheid een rupsje nooit genoeg. Meer defensie, meer klimaatbeleid, meer… Over die keuzes kun je verschillen, maar één ding staat vast: de rekening komt bij u terecht. En wordt er naar u geluisterd? Er wordt over uw hoofd heen besloten, door modellen en onleesbare rapporten. De werkelijkheid is steeds verder weg. Het systeem is steeds belangrijker. Niemand zit meer achter het stuur, behalve de machine. En we raken steeds verdeelder in links en rechts, alsof de overheid dat wil, die verwijst naar de splinter in uw oog, maar de eigen balk ziet zij niet.
Maar ik geloof daar niet meer in. Ik geloof alleen nog in gezond verstand. Orwell beschreef in 1984: oorlog is vrede, vrijheid is slavernij en onwetendheid is kracht. Meer regels worden verkocht als vrijheid, meer toezicht als veiligheid, meer sturing als keuzevrijheid. Ook lokaal herkennen we dat. De overheid heeft een taak. Maar er is een grens tussen besturen en betuttelen, tussen beschermen en beheersen. Er is maar één vraag: als we meer betalen, waarom bepalen we dan steeds minder? Zelfs een toverwoord als participatie verandert dat niet. Noem het gewoon meedoen, maar dan ook echt!
“Er bestaat niets zo permanent als een tijdelijke overheidsmaatregel.” — Milton Friedman
De Lokale Volkspartij kiest voor U: minder regels waar het kan, meer eigen verantwoordelijkheid waar het hoort. De overheid is er voor U, niet andersom. Daarom: praat met ons en laat U niet wegcijferen door onbegrijpelijk beleid.
Vriendelijke groet,
Gerard
[deze column was 30-09-2026 te lezen in de Rijnpost]